Ndryshim rrënjësor nga BE-ja në Imigracionin, me “dritën jeshile” për deportimet ekspres dhe krijimin e qendrave të kthimit jashtë Evropës
– Çfarë parashikon legjislacioni i ri, kur hyn në fuqi dhe cilat 5 vende – përfshirë Greqinë – tashmë po i fillojnë proceset
Bashkimi Evropian po ecën përpara me rishikimin më të madh të sistemit të tij për kthimin e migrantëve të parregullt në dekada, duke përuruar një kornizë të re që kombinon rregulla më të rrepta largimi me mundësinë e krijimit të qendrave të kthimit në vendet e treta.
Parlamenti Evropian miratoi legjislacionin e ri me 418 vota pro, 218 kundër dhe 30 abstenime, duke hapur rrugën për zbatimin e një sistemi që synon të rrisë ndjeshëm shkallën e kthimit të atyre që nuk kanë të drejtë ligjore për të qëndruar në BE.
Reforma vjen në një kohë kur qeveritë evropiane po kërkojnë mënyra më efektive për të menaxhuar flukset e migracionit. Sipas të dhënave nga Komisioni Evropian, shkalla e kthimit në BE arriti vetëm 28% në vitin 2025, pavarësisht faktit se mijëra njerëz marrin urdhra për t’u larguar nga territori evropian çdo vit.
Çfarë parashikon rregullorja e re e kthimit?
Një shtyllë kyçe e legjislacionit të ri është detyrimi i bashkëpunimit të shtetasve të vendeve të treta për të cilët lëshohet një vendim kthimi.
Kushdo që është i pranishëm në mënyrë të paligjshme në një Shtet Anëtar, ndërkohë që është lëshuar një vendim përkatës, do të jetë i detyruar ose të largohet menjëherë nga vendi ose të largohet brenda një afati të caktuar.
Autoritetet kombëtare do të fitojnë gjithashtu kompetenca të zgjeruara për të zbatuar vendimet e kthimit, ndërsa parashikohen masa më të rrepta për ata që konsiderohen rrezik për sigurinë publike ose ekziston frika e arratisjes.
Kur mund të vendoset ndalimi?
Legjislacioni i ri u lejon shteteve anëtare të ndalojnë personat që janë në proces kthimi, me kusht që të jetë kryer një vlerësim individual.
Ndalimi mund të vendoset kur personi në fjalë nuk bashkëpunon me autoritetet, ekziston rreziku i arratisjes ose konsiderohet kërcënim për sigurinë. Kohëzgjatja fillestare mund të jetë deri në 24 muaj, ndërsa parashikohet një zgjatje shtesë prej gjashtë muajsh, në kushte të caktuara.
Masat alternative përfshijnë praninë e detyrueshme pranë autoriteteve, kufizimin në një vend të caktuar banimi, garancitë financiare ose edhe mbikëqyrjen elektronike.
Çfarë janë “qendrat e kthimit”?
Dispozita më e diskutueshme ka të bëjë me mundësinë e transferimit të migrantëve në vendet e treta, të cilat do të presin qendra kthimi.
Këto janë objekte jashtë Bashkimit Evropian, ku mund të transferohen njerëzit që kanë marrë një vendim përfundimtar kthimi. Transferimi do të jetë i mundur vetëm nëse ka një marrëveshje dypalëshe midis një shteti anëtar dhe vendit të tretë pritës. Të miturit e pashoqëruar përjashtohen shprehimisht nga masa.
Sipas Parlamentit Evropian, vendet që strehojnë qendra të tilla duhet të konsiderohen të sigurta, të respektojnë të drejtat e njeriut dhe t’i përmbahen parimit të mos-kthimit, d.m.th. ndalimit të kthimit të njerëzve në vendet ku ata janë në rrezik përndjekjeje, torture ose trajtimi çnjerëzor.
Pse po promovohet sistemi i ri?
Komisioni Evropian argumenton se modeli aktual nuk ka arritur të sigurojë zbatimin e vendimeve të kthimit.
Shumë migrantë mbeten në Evropë, edhe pasi kërkesa e tyre për azil është refuzuar ose është lëshuar një vendim largimi, gjë që, sipas Brukselit, minon besueshmërinë e sistemit të migracionit dhe krijon stimuj për mbërritjet e parregullta.
Raportuesi i dosjes në Parlamentin Evropian, Malik Azmani, foli për “pjesën e fundit të sistemit evropian të migracionit”, duke argumentuar se Evropa më në fund po fiton mjete efektive kthimi.
A ka shembuj të mëparshëm?
Diskutimi për transferimin e migrantëve në vendet e treta nuk është i ri.