Këshilli i Paqes i krijuar nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, fillimisht për rindërtimin e Rripit të Gazës, megjithëse më vonë ai njoftoi se do të ndërmerrte një mision më të gjerë për zgjidhjen e krizës, po mblidhet sot për herë të parë në Uashington. Greqia po merr pjesë në rolin e vëzhguesit, e përfaqësuar nga Zëvendësministri i Jashtëm Haris Theocharis, i cili ndodhet tashmë në SHBA.
Qarqet diplomatike raportojnë se Greqia nuk do ta nënshkruajë deklaratën themeluese, por prania e delegacionit grek synon të ruajë marrëdhënie të mira me SHBA-në, veçanërisht pas marrëveshjeve në sektorin e energjisë dhe deklaratave të fundit të presidentit amerikan dhe referencës së tij për Greqinë. Trump iu referua vetëm pardje marrëdhënieve greko-amerikane, duke thënë se ato janë në nivelin më të mirë për momentin dhe duke njoftuar bisedime për ndërtimin e fregatave amerikane në Greqi, si dhe zgjerimin e marrëdhënieve dypalëshe në fushat e tregtisë dhe investimeve.
Rival me OKB-në?
Përveç Gazës, misioni i Këshillit të Paqes është “të garantojë paqe të qëndrueshme në zonat e prekura ose të kërcënuara nga konflikti”. Në letër, kjo mund të nënkuptojë se ai po konkurron me OKB-në, të cilën Trump e ka përshkruar si joefektive.
Anëtarët e përhershëm të Këshillit duhet të paguajnë 1 miliard dollarë për t’u anëtarësuar, gjë që ka nxitur kritika se ai mund të bëhet një version me pagesë i Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Presidenti brazilian Luiz Inacio Lula da Silva e ka quajtur Këshillin “një OKB të re, ku Trump do të jetë zoti i vetëm”.
Donald Trump është në fakt presidenti i plotfuqishëm i Këshillit: vetëm ai ka fuqinë të “ftojë” krerët e tjerë të shteteve dhe qeverive të bashkohen me të dhe mund ta revokojë lehtësisht anëtarësimin e tyre.
Kush është në Këshillin e Paqes?
Udhëheqësit që janë akuzuar për tendenca autoritare ose që kanë përqafuar ideologjinë e Trump, si dhe vendet e shqetësuara për të ardhmen e Gazës ose që kërkojnë të fitojnë favorin e presidentit të SHBA-së, kanë njoftuar pjesëmarrjen e tyre.
Ministri i Jashtëm Gideon Saar do të përfaqësojë Izraelin. Kryeministri hungarez Viktor Orbán dhe Presidenti argjentinas Javier Milley do të marrin pjesë në takim.
Disa vende arabe janë bashkuar në Këshill: Egjipti do të përfaqësohet nga Kryeministri Mostafa Madbouly dhe Jordania nga Ministri i Jashtëm Ayman Safadi.
Presidenti indonezian Prawirota Subianto ka thënë se është gati të vendosë 8,000 trupa për t’u bashkuar me forcën e stabilizimit, ashtu si edhe disa udhëheqës të tjerë të Azisë Qendrore që janë bashkuar me Këshillin.
Për më tepër, Këshilli ka njoftuar se po bashkohen Shqipëria, Armenia, Azerbajxhani, Bjellorusia, Bullgaria, Kamboxhia, El Salvadori, Kazakistani, Kosova, Mongolia, Pakistani, Paraguai, Uzbekistani dhe Vietnami.
Kush po e mban distancën?
Partnerët e mëdhenj tradicionalë perëndimorë dhe kundërshtarët e mëdhenj të SHBA-së kanë shmangur kryesisht të bëhen anëtarë themelues të Këshillit të Paqes. Fuqitë e mëdha të Jugut Global, si Brazili, India, Meksika dhe Afrika e Jugut, nuk e kanë pranuar ftesën e Trump.
Evropa është e ndarë në qëndrimin që duhet të mbajë posaçërisht për takimin e sotëm.
Disa vende do të marrin pjesë si “vëzhgues”, si Italia dhe Gjermania. Greqia do të bëjë të njëjtën gjë, me një të dërguar në rolin e vëzhguesit, Zëvendës Ministrin e Jashtëm Haris Theocharis, i cili zbarkoi në kryeqytetin amerikan mbrëmë. Statusi i vëzhguesit nuk i detyron vendet që përdorin këtë rol të nënshkruajnë statutin e Këshillit të Paqes, një qëndrim që sipas qarqeve diplomatike vendi ynë synon ta mbajë.
BE-ja ka zgjedhur të njëjtën qasje dhe do të përfaqësohet nga Komisionerja Dubravka Suica. Por Franca, Spanja, Belgjika dhe Irlanda, ndër të tjera, kanë kritikuar vendimin e Brukselit.
Trump tërhoqi ftesën e tij për në Kanada, ndërsa Vatikani refuzoi të merrte pjesë.
Kina, e cila është ftuar, nuk ka shprehur qëllimin e saj për të marrë pjesë dhe ka deklaruar vazhdimisht angazhimin e saj ndaj sistemit ndërkombëtar të përqendruar në OKB.
Japonia po rezervon një vendim për pjesëmarrjen e saj zyrtare në Këshillin e Paqes. Sipas njoftimeve të shtypit, pritet të dërgojë të dërguarin e saj për Gazën në takimin e sotëm.
Me informacione nga Reuters, France 24, CNN…